De Luxemburgse levensverzekering: wanneer vermogen grenzen overschrijdt
Door Tine Vanmassenhove, Sales Director van Baloise Vie Luxembourg voor de Belgische markt
Tussen Brussel, Lissabon en Parijs bestaan juridische mechanismen waarmee Belgische expats hun vermogen kunnen veiligstellen via een Luxemburgse levensverzekering.
Voor Belgische belastingplichtigen die overwegen om te emigreren, rijst voorafgaand aan de verandering van fiscale woonplaats een cruciale vermogensvraag: hoe moet een bestaande levensverzekeringsovereenkomst worden behandeld? Moet deze worden afgekocht, ongewijzigd worden gehandhaafd of moet voorafgaand aan het vertrek een vermogensherstructurering worden overwogen?
In deze context is de Luxemburgse levensverzekeringsovereenkomst een juridisch instrument dat bijzonder geschikt is voor situaties van internationale mobiliteit. Het onderscheidt zich met name door zijn fiscale neutraliteit, zijn juridische overdraagbaarheid en zijn vermogen om in opeenvolgende nationale fiscale kaders te passen zonder dat de overeenkomst in het geding komt.
Hoewel het mechanisme aanzienlijke voordelen biedt op het gebied van vermogensbescherming, vermogensscheiding en contractuele continuïteit, vereisen de invoering en het gebruik ervan een grondige analyse van de civielrechtelijke, fiscale en successierechtelijke gevolgen, evenals een nauwkeurige planning van het tijdschema van de expatriëring.
Wanneer expatriëring het vermogen op zijn kop zet
De Belgische wetgeving voorziet geen mechanisme dat de automatische overdracht van het contract naar een andere lidstaat mogelijk maakt. Bij een wijziging van de fiscale woonplaats kan het contract juridisch behouden blijven, maar de toepasselijke fiscaliteit wordt die van de nieuwe woonstaat op het ogenblik van de fiscale gebeurtenissen (afkopen, meerwaarde, overdracht).
In de praktijk wordt traditioneel gekozen voor een volledige afkoop van het contract vóór de wijziging van de fiscale woonplaats, gevolgd door het afsluiten van een nieuw contract in de nieuwe lidstaat. Deze werkwijze kan echter aanzienlijke kosten met zich meebrengen, die variëren naargelang het land van fiscale woonplaats van de verzekeringnemer, zoals de onmiddellijke belasting van meerwaarde, het verlies van fiscale anciënniteit en de toepassing van instapkosten op het nieuwe contract.
Er bestaat een alternatief dat in overeenstemming is met het Europese recht: vóór vertrek een Luxemburgse levensverzekeringsovereenkomst afsluiten. Dankzij het mechanisme van vrije dienstverlening waarin de Europese richtlijnen voorzien, kan deze overeenkomst bij verandering van woonplaats worden voortgezet, zonder abrupte juridische of fiscale onderbreking.
Een Europees kader... met nationale uitzonderingen
Luxemburg, de belangrijkste financiële plaats in Europa op het gebied van levensverzekeringen, dankt zijn succes aan zijn specifieke rechtsstelsel en de overdraagbaarheid die het garandeert. Een in het Groothertogdom erkende verzekeraar geniet het Europese paspoort, waardoor hij zijn producten in de 27 lidstaten mag verdelen. De overeenkomst blijft dus onderworpen aan het Luxemburgse recht, zelfs bij verhuis naar Lissabon of Parijs.
Let echter op: juridische overdraagbaarheid verleent geen fiscale immuniteit. Zodra de fiscale woonplaats verandert, is de wetgeving van de nieuwe staat van toepassing. Zo zal een Belgische ingezetene die zich in Spanje heeft gevestigd, zijn afkopen belast zien volgens het Spaanse tarief (19 % tot 28 %), en niet volgens de Belgische regels.
Deze situatie vereist een grondige vermogensaudit en een strategische reflectie, idealiter zes maanden voor het vertrek. Elke lidstaat past zijn eigen dwingende en fiscale regels toe, waardoor een waar lappendeken van regelgeving ontstaat waarvoor het essentieel is te anticiperen en te plannen.
De strategische gids voor een goed geregelde expatriëring
- Controle van de dekking: Bevestig vóór verhuis dat de Luxemburgse verzekeraar het land van bestemming dekt. Sommige landen zijn om regelgevende redenen uitgesloten.
- Aanpassing van het contract: Pas de structuur aan aan de lokale vereisten (bijv. in Italië moet de overlijdensdekking 1% tot 50% van de premies bedragen).
- Fiscale analyse: Breng de gevolgen in kaart: afkopen, aanvullende stortingen, overdracht.
- Zekerheid voor de nalatenschap: De Europese erfrechtverordening (EU 650/2012) bepaalt dat het recht van de laatste woonplaats van toepassing is, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald in een testament (professio juris).
- Aangifteverplichtingen: Geef de overeenkomst aan in de jaarlijkse belastingaangifte van het gastland.
Enkele bestemmingen onder de loep
Portugal heeft lange tijd veel Belgische gepensioneerden aangetrokken dankzij het regime voor niet-gewone ingezetenen (RNH), dat onder bepaalde voorwaarden bijzonder gunstige fiscale voorwaarden bood. Dit regime is echter officieel niet meer van toepassing op nieuwkomers vanaf 31 december 2023. Sinds 1 januari 2024 is het vervangen door een nieuwe regeling, het IFICI+-stelsel (Incentivo Fiscal à la Investigação Científica e à Inovação), dat veel gerichter is, voornamelijk voorbehouden voor bepaalde gekwalificeerde activiteiten en niet langer gericht is op gepensioneerden.
Los van het RNH geniet de Luxemburgse levensverzekering in Portugal een stabiel en gunstig fiscaal kader, geregeld door de IRS-wetgeving. Bij afkoop is alleen het deel dat overeenkomt met de winst belastbaar. Het normale belastingtarief bedraagt 28 % en wordt autonoom toegepast, met een geleidelijke vermindering van de belastbare grondslag naargelang de duur van het contract: na vijf jaar is slechts 80 % van de winst belastbaar (effectief tarief van 22,4 %) en na acht jaar is slechts 40 % van de winst belastbaar (effectief tarief van 11,2 %), op voorwaarde dat de betalingen die tijdens de eerste helft van de looptijd van de overeenkomst zijn gedaan, ten minste 35 % van het totaal van de betaalde premies vertegenwoordigen.
Op het gebied van successierechten heft Portugal geen successierechten in rechte lijn. In bepaalde situaties kan echter een zegelrecht van 10 % van toepassing zijn, met name wanneer de begunstigden niet in rechte lijn zijn.
Frankrijk, een favoriete bestemming van Belgen, biedt een aantrekkelijk fiscaal klimaat. De fiscale behandeling bij overlijden is gunstig als de premies vóór de 70e verjaardag van de verzekerde zijn betaald: het overlijdenskapitaal wordt onderworpen aan een ‘sui generis’-belasting van 20% tot 700.000 euro en 31,25% daarboven, na toepassing van een vrijstelling per begunstigde van 152.500 euro, overeenkomstig artikel 990 I van het Algemeen Wetboek van Belastingen. De langstlevende echtgenoot of partner van een PACS is volledig vrijgesteld van belasting op het overlijdenskapitaal, overeenkomstig de TEPA-wet van 2007.
Een instrument voor vermogensplanning
De Luxemburgse levensverzekering is geen massaproduct. Ze is bedoeld voor beleggers die beschikken over minstens 250.000 euro. Maar de voordelen zijn aanzienlijk: een open architectuur die het mogelijk maakt om in verschillende fondsen te beleggen, meerdere valuta's (euro, dollar, Zwitserse frank), een veiligheidsdriehoek die de beleggingen zelfs bij faillissement van de verzekeraar beschermt, fiscale neutraliteit (geen belastingheffing in Luxemburg, alleen in het land van verblijf).
Deze oplossing vereist professionele begeleiding. Een onduidelijke begunstigingsclausule, een ongeschikte onderliggende waarde of een gebrek aan aangifte kunnen aanzienlijke financiële en juridische gevolgen hebben.
Naast de technische aspecten belichaamt dit product een vermogenslogica die gebaseerd is op internationale mobiliteit. In een Europese Unie waar meer dan 17 miljoen burgers buiten hun land van herkomst wonen, biedt het wat nationale contracten niet garanderen: juridische en economische continuïteit.
Verhuizen naar een ander land betekent een verandering van belastingstelsel, maar hoeft geen breuk in het vermogen te betekenen. Voor Belgische ingezetenen die overwegen om naar het buitenland te verhuizen, is tijdig anticiperen met een geschikt instrument een vorm van doordachte vermogensplanning.
Verhuizen naar het buitenland betekent niet dat de vermogensplanning wordt opgeschort: het toont net de robuustheid ervan aan.
Over Baloise Vie Luxembourg
Baloise Vie Luxembourg S.A., een dochteronderneming van de Zwitserse Helvetia Baloise Group, werd in 1996 opgericht in Luxemburg en biedt innovatieve, op maat gemaakte unit-linked levensverzekeringen (tak 23) en kapitalisatiecontracten aan. In 2024 telde Baloise Vie Luxembourg 147 werknemers en de maatschappij verdeelt haar producten in 10 landen van de Europese Unie, waaronder Luxemburg, Frankrijk, Portugal, België, Italië, Duitsland en Polen. Het productgamma is gericht op particuliere klanten en wordt verdeeld via makelaarsnetwerken en financiële partners zoals privébanken, financiële instellingen en family offices. De maatschappij verdeelt haar producten in België vanuit Luxemburg. Meer informatie op www.baloise-life.com
Sofie Lapière